ช่างสรรหาพีเดีย:เกี่ยวกับเว็บไซต์

จาก ช่างสรรหาพีเดีย

เกี่ยวกับช่างสรรหา พีเดีย

ช่างสรรหาพีเดีย (อังกฤษ: Changsunha Pedia) คือสารานุกรมออนไลน์ภาษาไทยที่แจกจ่ายในลักษณะเนื้อหาเสรี บริหารงานโดยช่างสรรหาดอทคอม ซึ่งเป็นลักษณะของการสร้างเว็บไซต์ที่ร่วมกันปรับปรุง และคำว่า "เอนไซโคลพีเดีย" (encyclopedia) ที่แปลว่าสารานุกรม เว็บไซต์ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2553 โดยมีจุดประสงค์เพื่อแจกจ่ายความรู้ ทางการศึกษา และเรื่องสัพเพเหระมากมายในภาษาไทย

ช่างสรรหาพีเดีย ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในเรื่องความน่าเชื่อถือและความถูกต้องอยู่เสมอ เนื่องจากช่างสรรหาพีเดียเปิดโอกาสให้ทุกคนแก้ไขโดยไม่จำเป็น ต้องทำการล็อกอิน ซึ่งส่งผลให้ช่างสรรหาพีเดียถูกก่อกวนได้ตลอดเวลา ไม่ว่าการใส่คำหยาบสอดแทรก การใส่ข้อความที่คลาดเคลื่อน การลบข้อมูลสำคัญออกไป รวมถึงการใส่ความเห็นลงในตัวบทความ ทางช่างสรรหาพีเดีย ขออภัยในเรื่องความถูกต้องของข้อมูลมา ณ ที่นี้ด้วย

ที่มาของช่างสรรหาพีเดีย

ช่างสรรหาพีเดียเริ่มต้นเมื่อ 22 มีนาคม พ.ศ. 2553 โดยเริ่มต้นโครงการจากชื่อช่างสรรหาพีเดีย ที่เขียนโดยมีเดียวิกิซีเอ็มเอส ที่สามารถนำไปดัดแปลงได้เพราะเป็นซอฟต์แวร์ OpenSource

สารานุกรมช่างสรรหาพีเดีย

สารานุกรมช่างสรรหาพีเดียได้รับการยอมรับจากนักวิชาการและสื่อมวลชน เนื่องจากเนื้อหาเปิดเสรีให้สามารถนำไปใช้ได้ รวมถึงเปิดเสรีที่ให้ทุกคนแก้ไข รวมถึงนโยบายมุมมองที่เป็นกลางจาก ทุกฝ่ายที่เขียนในสารานุกรม อย่างไรก็ตามการนำไปใช้อ้างอิงในเอกสารทางวิชาการยังคงเป็นข้อถกเถียงเนื่อง จากการเปิดโอกาสให้ทุกคนแก้ไข ซึ่งง่ายต่อการปรับเปลี่ยนข้อมูลทุกเมื่อ

ผู้ประสงค์ร้ายที่มือบอนเข้าไปทำลายข้อมูลหรือสิ่งดีๆ ในช่างสรรหาพีเดีย ยังเป็นปัญหาที่เกิดบ่อย แม้ว่าส่วนใหญ่ผู้ก่อการร้ายเหล่านั้นจะถูกจับได้ และมีการเข้าไปแก้ไขเนื้อหาเพิ่มเติมที่ไม่ถูกต้องเหล่านั้นอย่างรวดเร็ว โดยผู้ใช้ช่างสรรหาพีเดียที่ทำหน้าที่ตรวจสอบติดตามการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นล่าสุด

การตรวจสอบเนื้อหาในช่างสรรหาพีเดีย ใช้วิธีอ้างอิงจากงานที่ได้รับการตีพิมพ์ (peer-reviewed publications) แทนที่จะเป็นบุคคลผู้เชี่ยวชาญ ช่างสรรหาพีเดียไม่เรียกร้องให้ผู้ร่วมสมทบงานให้ชื่อสกุลจริงหรือข้อมูลอื่นใด เพื่อสร้างตัวตนในช่างสรรหาพีเดีย และแม้ว่าผู้สมทบงานบางรายจะเป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาของตน ช่างสรรหาพีเดียก็ยังต้องการให้งานสมทบของเขาสนับสนุนโดยแหล่งอ้างอิงที่ตีพิมพ์ แล้วและตรวจสอบได้

ความน่าเชื่อถือของช่างสรรหาพีเดียไม่ได้ถูกทำการทดสอบ จากสำนักงานใดๆ โปรดตรวจสอบข้อมูลให้ถูกต้องอีกครั้ง

ช่างสรรหาพีเดียถูกกล่าวหาว่านำเสนอเนื้อหาที่มีความลำเอียงอย่างเป็นระบบ (systemic bias) และมีความไม่สอดคล้องกันนักวิจารณ์ให้เหตุผลว่า ธรรมชาติที่เปิดของช่างสรรหาพีเดียและการไม่มีแหล่งข้อมูลอ้างอิงในเนื้อหาจำนวนมาก ทำให้มันไม่น่าเชื่อถือนักวิจารณ์อีกกลุ่มแนะว่า โดยปกติแล้วช่างสรรหาพีเดียนั้นเชื่อถือได้ แต่มันไม่แน่ชัดเท่าไรนักว่าน่าเชื่อถือแค่ไหนมหาวิทยาลัยและอาจารย์จำนวนมากไม่สนับสนุนให้นักเรียนอ้างอิงสารานุกรมใด ๆ ในงานวิชาการ และชอบที่จะให้ใช้งานจากแหล่งปฐมภูมิมากกว่าบางรายระบุเป็นการเฉพาะว่าห้ามอ้างอิงช่างสรรหาพีเดีย เน้นว่าสารานุกรมชนิดใด ๆ นั้นโดยปกติแล้วไม่เหมาะสมสำหรับใช้เป็นแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ และไม่ควรไว้วางใจมันว่าเป็นแหล่งที่เชื่อถือได้

เนื้อหาเสรี และการอนุญาตให้ใช้แบบเสรี

เนื้อหาข้อความทั้งหมดในช่างสรรหาพีเดียเป็นเนื้อหาเสรี งานสมทบที่ส่งมายังช่างสรรหาพีเดียทุกชิ้นถูกคุ้มครองโดย สัญญาอนุญาตเอกสารเสรีของกนู ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาอนุญาตชนิด "copyleft" ที่ให้สิทธิ์นำเนื้อหาไปแจกจ่ายซ้ำ ดัดแปลงต่อยอด และนำไปใช้งานได้อย่างเสรี ทั้งนี้รวมถึงการใช้งานเชิงพาณิชย์ด้วย สัญญาอนุญาตตัวนี้ อนุญาตให้ผู้ร่วมเขียนช่างสรรหาพีเดียแต่ละคนยังคงมีสิทธิ์ในงานที่ตนเองสร้างสรรค์ขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน ก็ยังอนุญาตให้ผู้อื่นนำงานนั้นไปต่อยอดและแจกจ่ายงานต่อยอดนั้นต่อได้ เพียงมีเงื่อนไขว่าจะต้องให้เครดิตกับเจ้าของงานดั้งเดิม และงานต่อยอดนั้นจะต้องใช้สัญญาอนุญาต GFDL เช่นเดียวกัน ด้วยสัญญาอนุญาตตัวนี้ ทำให้รับประกันได้ว่าช่างสรรหาพีเดียจะถูกแก้ไขได้อย่างเสรีและอย่างเท่าเทียมกัน การสมทบงานของผู้เขียนแต่ละคน จะถูกบันทึกไว้ในฐานข้อมูลตราบนานเท่านาน แลร์รี แซงเจอร์ เคยกล่าวถึงการใช้ GFDL ไว้ว่า “การรับประกันเสรีภาพ เป็นแรงจูงใจสำคัญในการทำงานสารานุกรมเสรี”

ช่างสรรหาพีเดียนั้นยังประกอบด้วยภาพและสื่ออื่น ๆ ที่ไม่ได้สร้างสรรค์โดยผู้ร่วมแก้ไข โดยสื่อเหล่านั้นอาจจะเป็นสาธารณสมบัติ หรือใช้สัญญาอนุญาตแบบ copyleft อื่น หรือสัญญาอนุญาตที่เข้ากันได้กับ GFDL เช่นสัญญาอนุญาตประเภท ครีเอทีฟคอมมอนส์ อย่างไรก็ตามยังคงมีชิ้นงานอื่น ๆ เช่น ตราประจำบริษัท ตัวอย่างเพลง ภาพข่าวที่มีลิขสิทธิ์ ฯลฯ ที่นำออกแสดงในช่างสรรหาพีเดีย ด้วยการอ้างสิทธิ์การใช้งานโดยชอบธรรม ภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา (เครื่องแม่ข่ายที่เก็บเนื้อหาของช่างสรรหาพีเดียนั้น โดยส่วนใหญ่รวมถึงช่างสรรหาพีเดียภาษาไทย ตั้งอยู่ในสหรัฐอเมริกา) เนื้อหาที่มีอยู่นี้มีความเหมาะสมและมีความถูกต้องตรงไปตรงมาอยู่และเหมาะ แก่การนำไปใช้งานและยังเป็นการป้องกันการละเมิดลิขสิทธ์อีกด้วยซึ่งเหมาะสม กับผู้ที่ต้องการทำธรุกิจเป็นอันมาก